Unia Europejska

Z Wikipedii

Unia Europejska Nazwa w innych językach Европейски съюз Evropská unie Den Europæiske Union Europese Unie European Union Euroopa Liit Euroopan unioni Union européenne Europäische Union Ευρωπαϊκή Ένωση Európai Unió An tAontas Eorpach Unione Europea Eiropas Savienība Europos Sąjunga L-Unjoni Ewropea União Europeia Uniunea Europeană Európska únia Evropska unija Unión Europea Europeiska unionen
Flaga Unii Europejskiej
Dewiza: In varietate concordia (Jedność w różnorodności)
Hymn: Oda do radości (wersja instrumentalna)
Konstytucja	Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Kraje członkowskie	27  Austria  Belgia  Bułgaria  Cypr  Czechy  Dania  Estonia  Finlandia  Francja  Grecja  Hiszpania  Holandia  Irlandia  Litwa  Luksemburg  Łotwa  Malta  Niemcy  Polska  Portugalia  Rumunia  Słowacja  Słowenia  Szwecja  Węgry  Wielka Brytania  Włochy
Język urzędowy	23 angielski bułgarski czeski duński estoński fiński francuski grecki hiszpański irlandzki litewski łotewski maltański niderlandzki niemiecki polski portugalski rumuński słowacki słoweński szwedzki węgierski włoski
Centra polityczne	Bruksela (egzekutywa i legislatywa) Strasburg (legislatywa) Luksemburg (trybunał sądowy, izba kontroli) Frankfurt (bank centralny)
Przewodniczący Rady Europejskiej	Herman Van Rompuy
Przewodniczący Komisji	José Barroso
Przewodniczący Parlamentu	Jerzy Buzek
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	7. na świecie 4 324 782 km² 3,08%
Liczba ludności (2009)  • całkowita   • gęstość zaludnienia  • narodowości	3. na świecie 499,7 mln▲[1] 115 osób/km² 32 Anglicy Austriacy Baskowie Bułgarzy Czesi Duńczycy Estończycy Finowie Flamandowie Francuzi Galisyjczycy Grecy Hiszpanie Holendrzy Irlandczycy Katalończycy Litwini Luksemburczycy Łotysze Maltańczycy Niemcy Polacy Portugalczycy Rumuni Słowacy Słoweńcy Szkoci Szwedzi Walijczycy Walonowie Węgrzy Włosi Inni
PKB (2007)  • całkowite   • na osobę	16,6 bilionów $▲ 26 800 $▲
Jednostka monetarna	12 euro¹ (€) (EUR) --- forint węgierski (HUF) funt brytyjski (GBP) korona czeska (CZK) korona duńska (DKK) korona estońska (EEK) korona szwedzka (SEK) lej rumuński (RON) lew bułgarski (BGN) lit litewski (LTL) łat łotewski (LVL) złoty polski (PLN)
Utworzona: Jako EWG  • podpisane  • powołana Jako UE  • podpisany  • powołana	traktaty rzymskie  • 25 marca 1957  • 1 stycznia 1958 traktat z Maastricht  • 7 lutego 1992  • 1 listopada 1993
Religia dominująca	chrześcijaństwo
Strefa czasowa	UTC −4 do +4 0 do +2 (uwzględniając tylko kontynent europejski)
Domena internetowa	.eu
Kod samochodowy	27 A, B, BG, CY, CZ, D, DK, E, EST, F, FIN, GB, GR, H, I, IRL, L, LT, LV, M, NL, P, PL, RO, S, SK, SLO
Kod telefoniczny	+ 388 3 European Telephony Numbering Space[2]

Portal:
Unia Europejska

Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały 1 listopada 1993 na mocy Traktatu z Maastricht gospodarczo-polityczny związek demokratycznych krajów europejskich (dwudziestu siedmiu od 1 stycznia 2007 r.)^[3], będący efektem wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej zapoczątkowanej po drugiej wojnie światowej. Jest unikatową formą tego typu na świecie mającą 30% udział w światowym PKB.

Stanowi przypadek sui generis ("szczególnego rodzaju") w stosunkach międzynarodowych, jest tworem, który nigdy wcześniej nie istniał w historii powszechnej i był nieznany historii stosunków międzynarodowych. Jest kombinacją struktur ponadnarodowych (ponadpaństwowych, uwspólnotowionych) oraz międzyrządowych (międzynarodowych)^[4]. Posiada cechy zarówno organizacji międzynarodowej, jak i konfederacji czy nawet państwa federalnego. Wśród teoretyków prawa, politologii i stosunków międzynarodowych trwa spór za co dokładnie można uznać Unię. Federaliści doszukują się w niej państwa. Zwolennicy teorii Europy Państw (Ojczyzn) wykazują, że jest to tylko współpraca między państwami^[5]. Ścierają się zarówno odrębne wizje poszczególnych państw członkowskich^[6] jak i doktryn politycznych^[7].

Polska jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004.

Podstawę do funkcjonowania UE stanowił Traktat o Unii Europejskiej (wersja obowiązująca Traktat z Nicei z 2001 roku, uwzględniając traktaty akcesyjne z 2003 i 2006 roku), Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja obowiązująca Traktat z Nicei z 2001 roku, uwzględniając traktaty akcesyjne z 2003 i 2006 roku)^[8] i Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

Od czasu wejścia w życie Traktatu lizbońskiego, podstawę funkcjonowania stanowią: Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej^[9]. Traktat z Lizbony otwiera możliwość przyjęcia przez UE Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, jednak już teraz Trybunał Sprawiedliwości uznał ten dokument (ze względu na jego fundamentalne znaczenie dla prawodawstwa europejskiego, filozofii prawa i ponieważ wszystkie kraje członkowskie UE ratyfikowały tę Konwencję) za mający szczególne znaczenie. Osobną organizacją zostanie Euratom i podstawą jego funkcjonowania będzie Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej^[10].

[edytuj] Filary Unii Europejskiej i jej polityka

Ten artykuł lub sekcja wymaga uzupełnienia o najświeższe informacje. Niektóre treści są już nieaktualne. Uaktualnij artykuł tak, aby opisywał prawidłowo ostatnie wydarzenia i usuń ten szablon po zakończeniu prac.

 Osobny artykuł: Trzy filary Unii Europejskiej.

Do czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego Unia miała strukturę filarową: Unia Europejska = (Wspólnota Europejska+ Euratom^[11])^[12] + Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa^[13] + Współpraca Sądowa i Policyjna w Sprawach Karnych (Obszar Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości)^[14]

[edytuj] Pierwszy filar

Unia Europejska

Ten artykuł jest częścią serii o: Polityce i instytucjach Unii Europejskiej

Instytucje Europejskie Komisja Przewodniczący  (José Barroso) Komisja José Barroso Rada UE i Rada Europejska Prezydencja  (Hiszpania) Przewodniczący Rady Europejskiej Herman Van Rompuy Wysoki przedstawiciel Catherine Ashton Parlament Przewodniczący  (Jerzy Buzek) Członek PE Okręgi wyborcze Wybory 2009 (UE–27) 2007 (Bułgaria i Rumunia) 2004 / wg państwa (EU–25) Grupy polityczne Stałe komitety Jurysdykcja Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości Członkowie Sąd Sąd do spraw Służby Publicznej Rewizja finansów Trybunał Obrachunkowy Instytucje finansowe Europejski Bank Centralny Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Fundusz Inwestycyjny Ciała doradcze Komitet Ekonomiczno-Społeczny Komitet Regionów Ciała zdecentralizowane Agencje UE Prawo Acquis communautaire Procedura Traktaty Rozporządzenia · Dyrektywy · Decyzje Zalecenia · Opinie Inne Unia Gospodarcza i Walutowa Eurogrupa Rozszerzenia Relacje zagraniczne Paneuropejskie partie polityczne Budżet UE Wikiprojekt Unia Europejska

W 2002 roku wygasł zawarty na 50 lat traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. Obecnie obowiązujące traktaty to: Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej. Obowiązuje prawo wspólnotowe i współpraca ponadnarodowa.

• Unia Gospodarcza i Walutowa
• Układ z Schengen
• Euratom
• Europejska Polityka Kosmiczna^[15]

• Wspólnota Europejska:
  • unia celna
  • rynek wewnętrzny
    • swobodny przepływ osób
    • swobodny przepływ kapitału
    • swobodny przepływ towarów
    • swoboda świadczenia usług
    • można też dodać swobodę przedsiębiorczości
  • polityka gospodarcza
  • zatrudnienie i sprawy socjalne
  • prawo spółek, handlowe i przedsiębiorstw
  • polityka rolna
  • polityka przemysłowa
  • weterynaria i polityka fitosanitarna
  • budżet^[16]
  • polityka strukturalna
  • polityka handlowa
  • polityka konkurencji
  • polityka energetyczna
  • obywatelstwo UE
  • edukacja
  • kultura
  • polityka audiowizualna i media
  • społeczeństwo informacyjne
  • polityka młodzieżowa
  • polityka regionalna
  • ochrona własności intelektualnej
  • podatki
  • ochrona konsumenta
  • polityka zdrowia
  • badania naukowe i innowacja^[17]
  • ochrona środowiska
  • zwalczanie nadużyć finansowych
  • polityka socjalna
  • polityka azylowa
  • polityka imigracyjna i wizowa
  • polityka telekomunikacji
  • sieci transeuropejskie
  • bezpieczeństwo żywności

W 2002 roku wygasł Traktat paryski, wobec czego kompetencje Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali przejęła Wspólnota Europejska.

[edytuj] Drugi filar

 Osobny artykuł: Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa.

Przewodniczący Komisji Europejskiej Barroso i były prezydent Stanów Zjednoczonych Bush Jr.

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa^[18]. Obowiązuje prawo międzynarodowe publiczne i współpraca międzyrządowa.

• Polityka zagraniczna^[19]:
  • współpraca, wspólne stanowiska i działania – utrzymanie pokoju
  • prawa człowieka^[20]
  • demokracja
  • pomoc humanitarna^[21]
  • pomoc rozwojowa krajom trzecim
  • Wysoki Przedstawiciel Unii Europejskiej ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa

 Osobny artykuł: Polityka zewnętrzna Unii Europejskiej.

• Polityka bezpieczeństwa:
  • wspólna polityka obronna
  • współpraca w dziedzinie zbrojeń
  • rozbrojenie
  • ekonomiczne aspekty zbrojeń
  • długoterminowo: europejski system bezpieczeństwa

 Osobny artykuł: Polityka bezpieczeństwa Unii Europejskiej.

21 członków UE jest również członkiem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Rodzi to pewne komplikacje w sprawie budowy wspólnej polityki bezpieczeństwa. Główny problem to czy budować obronę unijną w oparciu o USA i NATO (ESDI), czy też może w oparciu o UZE (misje petersberskie), czy też tworzyć zupełnie nowe struktury współpracy (Europejski Cel Operacyjny z 1999 roku oraz jego uelastycznioną formułę Nowy Europejski Cel Operacyjny 2010 z 2004 roku^[22]).

[edytuj] Trzeci filar

 Osobny artykuł: Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych.

Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych^[23]- do 1999 r. współpraca w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Obowiązuje prawo międzynarodowe publiczne i współpraca międzyrządowa.

Siedziba Rady Europejskiej

• Obszar Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości^[24]:
  • swobodny przepływ osób
  • współpraca sądowa w materii karnej^[25]
  • współpraca sądowa w materii cywilnej^[26]
  • współpraca policyjna
  • walka z dyskryminacją
  • walka z rasizmem i ksenofobią
  • walka z narkomanią i przemytem broni^[27]
  • walka z przestępczością zorganizowaną
  • walka z terroryzmem
  • walka ze zbrodniami popełnianymi na dzieciach i z handlem żywym towarem^[28]
  • współdziałanie w ramach Europolu^[29]
  • współdziałanie w ramach Eurojustu^[30]
  • Europejskie Kolegium Policyjne^[31]
  • Europejska Sieć Sądowa ds. cywilnych i handlowych
  • Europejski Atlas Sądowniczy do spraw cywilnych
  • Europejska Sieć Sądowa ds. Karnych
  • Europejska Agencja ds. Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych
  • Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii
  • Europejska Agencja Praw Podstawowych

[edytuj] Cele Unii

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2010-03.

Według podpisanego w 1992 roku Traktatu o Unii Europejskiej podstawowymi celami Unii są:

Europa (z mitologii greckiej)

• promowanie ekonomicznego i społecznego postępu poprzez zacieśnianie współpracy gospodarczej i likwidowanie barier w obrocie handlowym między państwami członkowskimi,
• wzmacnianie obrazu Unii jako jednego ciała politycznego mówiącego jednym głosem na arenie międzynarodowej poprzez prowadzenie wspólnej polityki zagranicznej,
• dążenie do stworzenia obywatelstwa europejskiego i poczucia przynależności do jednej wspólnoty u zwykłych obywateli poprzez zapewnienie jednakowych norm prawnych i pełnej swobody przepływu ludzi w obrębie Unii,
• rozwijanie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwego traktowania, którym ma być UE poprzez wprowadzanie wspólnych norm prawnych, socjalnych i stałą poprawę poziomu życia państw uboższych.
• ujednolicenie struktury gospodarczej krajów członkowskich, wyrównanie rozwoju gospodarczego regionów.
• powiększenie standardów życia

[edytuj] Kompetencje Wspólnot

Co do zasady Wspólnota działa w ramach wyznaczonych jej przez Traktaty. Jednak, aby realizować swoje cele, na podstawie artykułu 308 TWE^[32] Rada UE (na wniosek KE, stanowiąc jednomyślnie, po konsultacji z PE) może podjąć działania także poza wyraźnie przyznanymi jej kompetencjami (tzw. kompetencje dodatkowe), pod warunkiem, że wszystkie państwa członkowskie wyrażą na to zgodę. W kompetencjach dzielonych i wspomagających bardzo ważną rolę odgrywa zasada subsydiarności^[33]. Kompetencją domniemaną w sporze Państwo Członkowskie – Unia w sprawach niewymienionych, bądź obszarów nowych kompetencji jest kompetencja Państw Członkowskich i jej odpowiednich władz centralnych, bądź lokalnych.

Dziedziny wyłączone z Traktatu: własność^[34], handel i produkcja broni, amunicji i materiałów wojennych^[35][36].

[edytuj] Suwerenność państw członkowskich

Państwa nie zrzekają się swojej suwerenności, a jedynie przekazują kompetencję wykonywania suwerenności organom ponadnarodowym. Uprawnienia Wspólnot Europejskich względem ich państw członkowskich nie powodują utraty suwerenności przez te państwa. Wspólnota^[37] służy do realizacji wzmacniania suwerenności państw członkowskich i realizowaniu ich polityk poprzez możliwość udziału w procesie decyzyjnym i możliwość forsowania "swoich" celów i interesów na forum całej Unii- także przez małe państwa, przez co wzrasta rola, pozycja i prestiż każdego państwa członkowskiego na arenie międzynarodowej. Stanowisko sceptyków: Unia odchodzi od jednomyślności a nawet od consensusu. Pewne uzgodnienia (w sprawach objętych głosowaniem kwalifikowaną większością) mogą zapaść mimo jednoznacznego sprzeciwu państwa członkowskiego. Organy Unii nie pokazują pełnej reprezentacji obywateli i narodów UE (z jednej strony małe kraje są nadreprezentowane w Parlamencie i Radzie UE, z drugiej strony od Traktatu Lizbońskiego niektóre małe kraje stracą reprezentację w Komisji Europejskiej).

[edytuj] Instytucje, organy, agencje Unii

 Osobny artykuł: Instytucje Wspólnot Europejskich i organy Unii Europejskiej.

Na podstawie: Oficjalnej strony internetowej Komisji

Przewodniczący Komisji José Manuel Durão Barroso	Wiceprzewodnicząca Komisji, wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Catherine Ashton	Wiceprzewodnicząca Komisji, komisarz ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa Viviane Reding	Wiseprzewodniczący Komisji, komisarz ds. konkurencji Joaquín Almunia	Wiceprzewodniczący Komisji, komisarz ds. transportu Siim Kallas	Wiceprzewodnicząca Komisji, komisarz ds. agendy cyfrowej Neelie Kroes	Wiceprzewodniczący Komisji, komisarz ds. przemysłu i przedsiębiorczości Antonio Tajani
Wiceprzewodniczący Komisji, komisarz ds. stosunków międzyinstytucjonalnych i administracji Maroš Šefčovič	Komisarz ds. środowiska Janez Potočnik	Komisarz do spraw gospodarczych i walutowych Olli Rehn	Komisarz ds. rozwoju Andris Piebalgs	Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług Michel Barnier	Komisarz ds. edukacji, kultury, wielojęzyczności i młodzieży Androulla Vassiliou	Komisarz ds. podatków i unii celnej, audytu i zwalczania nadużyć finansowych Algirdas Šemeta
Komisarz ds. handlu Karel De Gucht	Komisarz ds. zdrowia i polityki konsumenckiej John Dalli	Komisarz ds. badań, innowacji i nauki Máire Geoghegan-Quinn	Komisarz ds. programowania finansowego i budżetu Janusz Lewandowski	Komisarz ds. gospodarki morskiej i rybołówstwa Maria Damanaki	Komisarz ds. współpracy międzynarodowej, pomocy humanitarnej i reagowania kryzysowego Kristalina Georgieva	Komisarz ds. energii Günther Oettinger
Komisarz ds. polityki regionalnej Johannes Hahn	Komisarz ds. działań w sprawie klimatu Connie Hedegaard	Komisarz ds. rozszerzenia i polityki sąsiedztwa Štefan Füle	Komisarz ds. zatrudnienia, spraw społecznych i włączenia społecznego László Andor	Komisarz do spraw wewnętrznych Cecilia Malmström	Komisarz ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Dacian Cioloş	Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek
Przewodniczący Rady Europejskiej Herman Van Rompuy	Przewodniczący Rady Unii Europejskiej Miguel Ángel Moratinos	Przewodniczący Trybunału Sprawiedliwości Vassilios Skouris	Przewodniczący Europejskiego Banku Centralnego Jean-Claude Trichet	Przewodniczący Trybunału Obrachunkowego Vitor Manuel Da Silva Caldeira	Przewodniczący Sądu Marc Jaeger	Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich Nikiforos Diamanduros
Przewodniczący Sądu ds. Służby Publicznej Paul J. Mahoney	Przewodniczący Europejskiego Banku Inwestycyjnego Philippe Maystadt

[edytuj] Przewodnictwo w Radzie UE

Przewodnictwo

rok	pierwsze półrocze	drugie półrocze
2007	Niemcy	Portugalia
2008	Słowenia	Francja
2009	Czechy	Szwecja
2010	Hiszpania	Belgia
2011	Węgry	Polska
2012	Dania	Cypr
2013	Irlandia	Litwa
2014	Grecja	Włochy
2015	Łotwa	Luksemburg
2016	Holandia	Słowacja
2017	Malta	Wielka Brytania
2018	Estonia	Bułgaria
2019	Austria	Rumunia
2020	Finlandia

[edytuj] Najczęstsze błędy

Najczęstsze błędy popełniane w polskiej publicystyce dotyczące instytucji UE i systemu podejmowania decyzji:

• Mylenie Rady Europejskiej z Radą Europy^[38][39][40]
• Mylenie Rady Europejskiej z Radą Unii Europejskiej^[41]
• Mylenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka
• Pogląd, że UE ma tylko dwa sądy (Trybunał Sprawiedliwości i Sąd Pierwszej Instancji) zapominając o Sądzie do spraw Służby Publicznej
• Uznawanie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka za instytucję unijną
• Utożsamianie Prezydencji z Radą Europejską, podczas gdy traktatowo Prezydencja ściśle przypisana jest do Rady Unii Europejskiej. Historycznie pierwsza była Rada Ministrów Wspólnot Europejskich (obecna Rada Unii Europejskiej), a Rada Europejska powstała dopiero w latach 70.
• Uznanie, że polskim reprezentantem w Radzie Unii Europejskiej (o ile nie myli się jej z Radą Europejską) jest tylko minister spraw zagranicznych, podczas gdy jest on reprezentantem Polski w Radzie ds. Ogólnych i Radzie do Spraw Zagranicznych, a np. w Radzie ds. Gospodarczych i Finansowych minister gospodarki
• Pogląd, że cała władza legislacyjna skupiona jest w Parlamencie Europejskim, podczas gdy faktycznie Rada Unii Europejskiej posiada kompetencje legislacyjne w szerszym zakresie
• Pogląd, że Komisja Europejska (często określana mianem eurokracja) uchwala dyrektywy, podczas gdy ona tylko i wyłącznie proponuje i przedkłada projekty ministrom państw członkowskich zebranym w Radzie Unii Europejskiej z ewentualnym udziałem Parlamentu (Komisja co najwyżej uchwala rozporządzenia, ale są one tylko i wyłącznie wykonawcze do wcześniej uchwalonych dyrektyw i rozporządzeń – podobnie jak w polskim systemie prawnym, minister może wydać rozporządzenie wykonawcze do ustawy uchwalonej przez Sejm i Senat)
• Mylenie Unii Europejskiej ze Wspólnotą Europejską
• Mylenie Wspólnoty Europejskiej ze Wspólnotami Europejskimi

[edytuj] Prawo wspólnotowe i prawo unijne

Polski premier i prezydent podczas podpisania Traktatu lizbońskiego – właśnie dzięki niemu przestanie obowiązywać podział na prawo wspólnotowe i prawo unijne

 Osobne artykuły: Prawo wspólnotowe, Acquis communautaire, Prawo unijne, Traktaty Unii Europejskiej.

14 listopada 1991 r. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że TWE należy pojmować jako konstytucyjną kartę ustanawiającą podstawowe zasady prawa wspólnotowego^[42]. Prawo wspólnotowe można podzielić na prawo wspólnotowe pierwotne (traktaty założycielskie, traktaty modyfikujące, traktaty akcesyjne) i prawo wspólnotowe wtórne (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, opinie, zalecenia); pomiędzy pierwotnym a wtórnym należy umieścić umowy międzynarodowe zawierane przez Wspólnotę Europejską (po Traktacie lizbońskim przez Unię Europejską). Prawo pierwszego filaru jest ważniejsze niż jakiekolwiek akty prawa (reguły normatywne) państw członkowskich – nawet ich konstytucje. Związane jest to z zasadą, iż kraj członkowski nie może powoływać się na przepisy wewnętrzne w celu nierealizowania prawa wspólnotowego^[43]. Nad realizacją i przestrzeganiem prawa wspólnotowego czuwa system sądownictwa i administracja państw członkowskich. Stąd jednym z wymogów członkostwa jest posiadanie odpowiedniego aparatu funkcjonowania państwa. Mimo że prawo wspólnotowe stworzyły państwa członkowskie, podpisując i ratyfikując traktaty założycielskie, jak orzekł Trybunał Sprawiedliwości, jego podmiotami stały się również jednostki. Nie wszystkie normy prawa wspólnotowego mają bezpośredni skutek wobec jednostek, a i sama pozycja jednostek w prawie wspólnotowym nie jest jeszcze tak silna, jak państw członkowskich.

Prawo drugiego i trzeciego filaru to akty prawa międzynarodowego i wymagają ratyfikacji, implementacji, inkorporacji bądź transpozycji do porządków prawnych państw członkowskich.

Prawo pierwszego, drugiego i trzeciego filaru stanowi łącznie prawo unijne.

Terminologię uporządkuje Traktat lizboński – zniknie podział na Wspólnotę (prawo wspólnotowe) i Unię (prawo unijne).

[edytuj] Traktat Lizboński

 Osobne artykuły: Traktat lizboński, Karta Praw Podstawowych.

Zwany też Traktatem Reformującym. Zawiera zmiany w Traktacie o Unii Europejskiej i Traktacie o Wspólnocie Europejskiej (zmienia nazwę na Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej).Wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.^[44] Powstał po fiasku Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy. Zniósł on podział na Wspólnotę Europejską i Unię Europejską oraz nadał Unii Europejskiej osobowość prawną.

[edytuj] Kompetencje Unii po Traktacie Lizbońskim

[edytuj] Zasady prawa wspólnotowego i zasady funkcjonowania Unii Europejskiej

[edytuj] Prawa podstawowe

• Ogólne, wspólne zasady i wolności prawa wyprowadzone z porządków konstytucyjnych państw członkowskich oraz z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 roku, np:
  • pewność prawa
  • zasada państwa prawego
  • zasada pluralizmu politycznego
  • prawo do życia
  • zakaz tortur
  • zakaz karania bez ustawy
  • poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego
  • wolność myśli, sumienia i wyznania
  • wolność słowa
  • wolność zrzeszania się i stowarzyszania
  • prawo do zawarcia związku małżeńskiego
  • zakaz ponownego karania i sądzenia
  • zakaz pozbawiania wolności za długi itp

[edytuj] Poszanowanie prawa międzynarodowego

• Ogólne zasady prawa międzynarodowego (z wyjątkami), ze szczególnym uwzględnieniem norm ius cogens np:
  • zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej
  • zakaz piractwa
  • zakaz ludobójstwa
• Ogólne zasady wynikające z Karty Narodów Zjednoczonych i członkostwa wszystkich państw członkowskich UE w Organizacji Narodów Zjednoczonych:
  • ze szczególnym naciskiem na utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Traktat Lizboński nawet wprowadza – a w zasadzie potwierdza – ogólną klauzulę sojuszniczą KNZ)
  • Trybunał Sprawiedliwości w wyroku Yousef uznał, że Rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ – oprócz tego, że są wiążące dla państw członkowskich – również wiążą Wspólnotę i ta musi podjąć działania, by wypełnić zobowiązania wynikające z KNZ

• Zwyczaj międzynarodowy

• Uchwały prawotwórcze organizacji międzynarodowych

[edytuj] Zasady obowiązujące przy tworzeniu prawa wspólnotowego

• • Zasada kompetencji powierzonych,
  • Zasada subsydiarności,
  • Zasada jednolitych ram instytucjonalnych,
  • Zasada równowagi instytucjonalnej,
  • Zasada elastyczności (=wzmocnionej współpracy),
  • Zasada proporcjonalności,
  • Zasada poszanowania tożsamości narodowej państw członkowskich,
  • Zasada lojalnej współpracy międzyinstytucjonalnej,
  • Zasada równowagi kompetencyjnej,
  • Zasada demokratyzmu (Unia Europejska),
  • Zasada ograniczonej kompetencji (Unia Europejska)

[edytuj] Zasady obowiązujące przy stosowaniu prawa wspólnotowego

• • Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego,
  • Zasada bezpośredniego stosowania,
  • Zasada bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego,
  • Zasada bezpośredniego obowiązywania prawa wspólnotowego,
  • Zasada skutku pośredniego,
  • Zasada wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym,
  • Zasada solidarności (Unia Europejska),
  • Zasada jednolitości (=spójności),
  • Zasada lojalności (Unia Europejska)
  • Zasada autonomii prawa wspólnotowego,
  • Zasada odpowiedzialności odszkodowawczej państw członkowskich wobec jednostek za naruszenie prawa wspólnotowego
  • Zasady odpowiedzialności prawnej Unii Europejskiej
  • Zasada nieretroaktywności prawa wspólnotowego,
  • Zasada przymusowej egzekucji aktów indywidualnych prawa wspólnotowego w państwach członkowskich
  • Zasada jednolitej licencji,
  • Zasada dobrej administracji (Unia Europejska),
  • Zasada równości (Unia Europejska),
  • Zasada niedyskryminacji (Unia Europejska) (=nakaz równego traktowania własnych obywateli i obywateli państw członkowskich)

Zobacz też: Lista orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich

[edytuj] Podmiotowość i osobowość prawna

Od czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego Unia Europejska posiada podmiotowość prawną. Do tego czasu korzystała z podmiotowości Wspólnot.

[edytuj] Geografia Unii Europejskiej

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2010-03.

 Osobny artykuł: Geografia Unii Europejskiej.

Unię zamieszkuje 498.8 mln obywateli co daje 3. miejsce na świecie (za Chinami i Indiami, przed Stanami Zjednoczonymi). Zajmuje obszar 4 422 773 km². Suma terytoriów państw członkowskich daje 7. miejsce pod względem powierzchni (za Australią, przed Indiami). Największym miastem i metropolią jest Londyn. Największym obszarem miejskim Zagłębie Ruhry.

p • d • e Unia Europejska Państwa członkowskie Austria (1995) • Belgia (1958) • Bułgaria (2007) • Cypr (2004) • Czechy (2004) • Dania (1973) • Estonia (2004) • Finlandia (1995) • Francja (1958) • Grecja (1981) • Hiszpania (1986) • Holandia (1958) • Irlandia (1973) • Litwa (2004) • Luksemburg (1958) • Łotwa (2004) • Malta (2004) • Niemcy (1958/1990) • Polska (2004) • Portugalia (1986) • Rumunia (2007) • Słowacja (2004) • Słowenia (2004) • Szwecja (1995) • Węgry (2004) • Wielka Brytania (1973) • Włochy (1958) Terytoria specjalne wchodzące w skład Unii na podst. art. 299 TWE Athos (gr.) • Azory (port.) • Büsingen am Hochrhein (niem.) • Campione d'Italia (wł.) • Ceuta (hiszp.) • Gibraltar (bryt.) • Gujana Francuska (fr.) • Gwadelupa (fr.) • Livigno (wł.) • Helgoland (niem.) • Madera (port.) • Martynika (fr.) • Melilla (hiszp.) • Reunion (fr.) • Saint-Barthélemy[45] (fr.) • Saint-Martin[45] (fr.) • Wyspy Alandzkie (fiń.) • Wyspy Kanaryjskie (hiszp.) Oficjalni kandydaci Chorwacja • Macedonia • Turcja Terytoria, które wchodziły w skład EWG/UE Algieria (1958-1962 jako de iure część Francji) • Grenlandia (1973-1985) • Saint-Pierre i Miquelon (1976-1985 jako departament zamorski Francji) ↑ Dane na dzień 1 stycznia 2009 roku, na podstawie szacunków Europejskiego Urzędu Statystycznego: Eurostat, the Statistical Office of the European Communities. [dostęp 1 stycznia 2009]. ↑ European Telephony Numbering Space (ang.). European Radiocommunications Office. [dostęp 2009-06-18]. ↑ Wykracza jednak poza ramy geograficzne (np Cypr, kwestie przystąpienia Turcji i państw zakaukaskich, więcej: Geografia Unii Europejskiej). W określeniu europejskości rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe. Zobacz też: Michał Wallner: Polityczne i cywilizacyjne granice Europy – miedzy otwartością a tożsamością ↑ Szerzej o tym: Filary Unii Europejskiej i jej polityka ↑ Zobacz dalej: Teorie integracji europejskiej ↑ jądro francusko-niemieckie, wizja brytyjska ↑ często nawet wykluczających się nawzajem jak np. socjalizm i społeczna nauka Kościoła Rzymskiego Katolickiego, a nawet anarchizmu, czy myśli ekologicznych i wielu innych ↑ Zobacz dalej: Prawo wspólnotowe. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z 1991 roku. ↑ Zobacz dalej: Traktat Lizboński ↑ Wyrazem powiązania z Unią będzie jedność instytucji i organów Unii i Euratomu jak i nie możność członkostwa tylko w jednej z tych dwóch organizacji. Niemcy, Austria i Irlandia wskazują potrzebę zwołania - po ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego- kolejnej konferencji międzyrządowej weryfikującej Traktaty, szczególnie Traktat ustanawiający EWEA w celu przejrzystości i uporządkowania współpracy. ↑ te tworzą Wspólnoty Europejskie ↑ Pierwszy Filar ↑ Drugi Filar ↑ Trzeci Filar. Poprzednio Wymiar Sprawiedliwości i Sprawy Wewnętrzne ↑ ESA Portal - Press Releases - Europe’s Space Policy becomes a reality today ↑ kryteria konwergencji ↑ nowe technologie ↑ Działalność Unii Europejskiej - Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa ↑ Działalność Unii Europejskiej – Stosunki zewnętrzne ↑ Działalność Unii Europejskiej – Prawa człowieka ↑ Działalność Unii Europejskiej – Pomoc humanitarna ↑ :: Ministerstwo Obrony Narodowej - serwis internetowy :: WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA :: ↑ Działalność Unii Europejskiej – Sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo ↑ Przestrzeń Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości na stronach Parlamentu Europejskiego ↑ http://europa.eu/scadplus/leg/en/s22006.htm ↑ http://europa.eu/scadplus/leg/en/s22003.htm ↑ http://europa.eu/scadplus/leg/en/s22001.htm ↑ http://europa.eu/scadplus/leg/en/s22009.htm ↑ EUROPA - Agencje Unii Europejskiej - EUROPOL ↑ EUROPA - Agencje Unii Europejskiej - EUROJUST ↑ EUROPA - Agencje Unii Europejskiej - CEPOL ↑ "Jeżeli działanie Wspólnoty okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach funkcjonowania wspólnego rynku, jednego z celów Wspólnoty, a niniejszy Traktat nie przewidział kompetencji do działania wymaganego w tym celu, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, podejmuje właściwe działania." ↑ 'Zobacz dalej: Zasady prawa wspólnotowego i zasady funkcjonowania Unii Europejskiej ↑ uprawnienia z zakresu prawa rzeczowego ↑ tzw. everything but arms ↑ European Commission : Trade : Everthing But Arms ↑ względnie Wspólnoty ↑ (..)Od szczytu Rady Europy w Kolonii w 1999 roku Unia Europejska zajęła bardziej otwarte stanowisko(...) ↑ Kategoria:Polska propozycja pierwiastkowego systemu głosowania w Radzie Europy ↑ Rada Unii Europejskiej, Rada Europejska, Rada Europy. Różnice ↑ Różnice między Radą Europy, Radą Europejską a Radą Unii Europejskiej ↑ Gazeta Sądowa, maj 2001, Dariusz Czajka, Suwerenność państw Unii Europejskiej ↑ Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego ↑ pierwotnie miała wejść w życie 1 stycznia 2009 roku, ale nie została ratyfikowana przez wszystkie strony w wymaganym czasie ↑ 45,0 45,1 do 22 lutego 2007 wchodził w skład UE jako integralna część Gwadelupy, ponownie jako część Unii od 1 grudnia 2009

p • d • e Języki Unii Europejskiej angielski • bułgarski • czeski • duński • estoński • fiński • francuski • grecki • hiszpański • irlandzki • litewski • łotewski • maltański • niderlandzki • niemiecki • polski • portugalski • rumuński • słowacki • słoweński • szwedzki • węgierski • włoski

[edytuj] Krótka historia integracji europejskiej

 Osobne artykuły: Historia Unii Europejskiej, Historia rozszerzeń Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej.

Europa w IX wieku

Europa w XVIII wieku

Europa przed I wojną światową

[edytuj] Historyczne idee zjednoczenia Europy

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2010-03.

U podstaw europejskich tendencji zjednoczeniowych leży wspólna w znacznej części historia i kultura narodów zamieszkujących ten kontynent.

Od I wieku p.n.e. do V wieku n.e. większość zachodniej Europy i część wschodniej znajdowała się w Imperium Rzymskim. Wyparcie Rzymu z południowych wybrzeży Morza Śródziemnego przez islam i ekspansja cywilizacji rzymsko i grecko-chrześcijańskiej na północ połączona z upadkiem Zachodniego Cesarstwa doprowadziły do wytworzenia się kulturowej i gospodarczej wspólnoty europejskiej, która zastąpiła śródziemnomorską. Z tradycji Imperium Romanum w znacznej mierze czerpał natchnienie średniowieczny uniwersalizm europejski, który wyrażał się w ideach zwierzchnictwa cesarskiego (Karolingowie, Ottonowie) lub papieskiego nad światem chrześcijańskim.

Wraz z ekspansją zamorską poszczególnych państw, zniknięciem zagrożenia ze strony cywilizacji pozaeuropejskich i rozbiciem kulturowym Europy Zachodniej (reformacja i kontrreformacja) tendencje zjednoczeniowe w okresie nowożytnym osłabły. W wieku XVIII i XIX porządek europejski opierał się na systemie sojuszy monarchii (polityka równowagi sił), w którym pierwsze skrzypce odgrywały, w znacznej mierze samowystarczalne mocarstwa kolonialne (Wielka Brytania, Francja, Rosja, później Niemcy). Odstępstwem od tego stanu rzeczy był okres dominacji napoleońskiej na kontynencie na pocz. XIX wieku (charakteryzujący się centralizmem władzy, która roztaczała się od Kanału La Manche po wschodnie granice Polski właściwej).

Flaga EWWiS z 1951 roku – pierwszej Wspólnoty

Flaga EWWiS z 1988 roku – Wspólnota liczy wtedy 12 państw członkowskich

• Res Publica Christiana
• Liga antyturecka Antonio Mariniego
• Idea zjednoczenia Europy Jerzego z Podiebradów
• Związek Federalny Państw Chrześcijańskich Karola de Saint Pierrea
• Nowy Cyneasz Emeryka de Crucéea
• Liga Narodów William Penna
• Organizacja Europejska Maksymiliana de Sullyego
• Organizacja Republik Europejskich Stanisława Leszczyńskiego
• Liga Państw Republikańskich Immanuela Kanta
• Federacja Republik Europejskich Giuseppe Mazziniego
• Idea zjednoczenia Europy Victora Hugo
• Stany Zjednoczone Europy Wojciecha Jastrzębskiego
• Paneuropa

[edytuj] Historyczne modele unitarno-autorytarne zjednoczenia Europy

• Napoleońska idea zjednoczenia Europy
• Nazistowski nowy ład europejski
• Bolszewizacja Europy

[edytuj] Współczesne teorie integracji europejskiej

Teorie integracji^[1][2]:

• Funkcjonalizm

• Federalizm, Instytucjonalizm

• Europa Ojczyzn, Europa Państw, Konfederalizm

• Neofunkcjonalizm (europeistyka)^[3]
  • spill-over

• Teoria komunikacyjna

• Intergovernmentalizm

• Teorie ekonomiczne
  • 1. Strefa wolnego handlu
  • 2. Unia celna
  • 3. Jednolity rynek
  • 4. Unia gospodarczo-walutowa
    • Unia gospodarcza
    • Unia monetarna
    • Unia walutowa
    • Unia ekonomiczna
  • 5. Unia totalna (łącząca w sobie aspekty kulturowe, ekonomiczne, wojskowe, polityczne, administracyjne; bliska państwu federalnemu)

• Europa o wielu prędkościach

• Modele Europy o zmiennej geometrii

• Europa à la carte

[edytuj] Aspekty integracji

• integracja negatywna – proces znoszenia ograniczeń w wymianie handlowej
• integracja pozytywna – wprowadzanie nowych form integracji i stosowanie nowych instrumentów politycznych

[edytuj] Geneza tendencji zjednoczeniowych

W XX wieku wobec znacznego osłabienia państw zachodnioeuropejskich na arenie światowej (dekolonializm, wojny światowe) i opanowaniu Europy Wschodniej przez komunizm, na nowo wzmocnieniu uległy tendencje zjednoczeniowe Europy Zachodniej (w ramach wspólnoty atlantyckiej). Do ponownego zespolenia Europy Zachodniej i Wschodniej mogło dojść w latach 90. po upadku bloku sowieckiego.

Dużo wcześniej powstał ruch paneuropejski. Jego idee nie zostały jednak od razu zrealizowane. W 1949 r. powstała pierwsza organizacja międzyrządowa integrująca kraje zachodnioeuropejskie – Rada Europy.

[edytuj] Wspólnoty Europejskie

Kraje założycielskie EWG

Zalążkiem Unii Europejskiej stała się powołana trzy lata później niż Rada Europy Europejska Wspólnota Węgla i Stali. Z inicjatywą jej powołania wystąpił jeden z ojców integracji europejskiej Robert Schuman. EWWiS powstała na mocy traktatu paryskiego z 18 kwietnia 1951 roku. W skład EWWiS weszło 6 państw: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN i Włochy. Celem było utrzymanie trwałego pokoju między krajami europejskimi poprzez międzynarodowe powiązanie przemysłu węglowego i stalowego, niezbędnych wówczas do prowadzenia wojny.

EWWiS zaspokajała potrzeby gospodarcze rządów europejskich w ograniczonym tylko zakresie. Dodatkowo, nie udało się pomimo czynionych prób, doprowadzić do integracji politycznej oraz militarnej. Wobec tego postanowiono zacieśnić współpracę gospodarczą i objąć nią dodatkowo:

• energetykę (zwłaszcza atomową),
• surowce,
• transport,
• rolnictwo.

Koncepcja ta stworzyła tzw. Plan Beyena, holenderskiego ministra spraw zagranicznych. Plan zakładał integrację horyzontalną, obejmującą całą gospodarkę, nie zaś tylko poszczególne jej gałęzie. W efekcie, w roku 1955, na konferencji w Messynie zebrali się ministrowie spraw zagranicznych państw "szóstki" tworzącej EWWiS i przyjęli tzw. rezolucję z Messyny. Zakładała ona:

• merytoryczną rozbudowę wspólnych instytucji europejskich,
• stopniową fuzję gospodarki narodowej,
• stworzenie wspólnego rynku,
• harmonizację polityki socjalnej.

Od powyższych pomysłów odcięła się Francja. Po konferencji messyńskiej powstała specjalna komisja do opracowania koncepcji wspólnoty gospodarczej i współpracy w dziedzinie energii atomowej. W wyniku jej prac, w roku 1956 powstał tzw. Raport Spaaka, pod którego przewodnictwem komisja pracowała. On to właśnie stanowił podstawę trwających bez mała rok rokowań, które doprowadziły do przyjęcia dwóch traktatów rzymskich podpisanych 25 marca 1957 r. W Rzymie. Pierwszy ustanawiał Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), a drugi Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM). Traktaty weszły w życie 1 stycznia 1958 r.

Trzy Wspólnoty Europejskie już od 1958 r. miały wspólne niektóre organy (Zgromadzenie Parlamentarne i Trybunał Sprawiedliwości). Pełne połączenie instytucjonalne nastąpiło w 1967 roku, gdy wszedł w życie traktat fuzyjny.

Liczba członków Wspólnot zwiększyła się w 1973 roku, gdy przyłączyły się do nich Wielka Brytania, Dania i Irlandia, co zostało nazwane pierwszą falą przyjęć. Kandydująca wówczas Norwegia nie przyłączyła się z powodu sprzeciwu swoich obywateli.
Druga fala nastąpiła w latach 80. kiedy to do EWG przystąpiła Grecja (w 1981 r.), Hiszpania i Portugalia (w 1986 r.).
W 1985 r. miał miejsce jedyny przypadek opuszczenia Wspólnot: wystąpiła z nich autonomiczna część Danii – Grenlandia.

NRD stała się częścią Unii w momencie przywrócenia jedności z RFN w 1990 roku.

Trzecia fala przyjęć (już do Unii Europejskiej) nastąpiła w 1995 roku, kiedy to przyjęto Austrię, Szwecję i Finlandię, zaś Norwegia ponownie odmówiła wstąpienia.

W 1985 roku uzgodniono w układzie z Schengen utworzenie systemu wspólnej kontroli granic i zniesienie wizowych granic wewnętrznych w obrębie Hiszpanii, Francji, Włoch, krajów Beneluksu, Portugalii i Niemiec, a rok później ustalono utworzenie korpusu wspólnych sił wojskowych krajów Wspólnot.

W ramach Wspólnot stopniowo doszło do utworzenia Wspólnego Jednolitego Rynku poprzez likwidację barier celnych, wprowadzanie wspólnych norm prawnych i technicznych oraz prowadzenie wspólnej polityki rolnej.
Równolegle dochodziło też do zacieśniania więzi politycznych między krajami Wspólnot. W 1986 r. podpisano jednolity akt europejski, zwiększający kompetencje EWG.

[edytuj] Unia

7 lutego 1992 r. został podpisany traktat z Maastricht, na mocy którego 1 listopada 1993 r. powstała Unia Europejska.

Traktat nie likwidował Wspólnot Europejskich, zmienił jedynie nazwę EWG na Wspólnota Europejska. W Maastricht znacznie rozszerzono zakres wspólnej polityki gospodarczej i opracowano harmonogram wprowadzenia Unii Gospodarczo-Walutowej (jej efektem było wprowadzanie wspólnej waluty euro od 1999 roku). Do procesu integracji formalnie wzmocniono politykę zagraniczną, dodano politykę bezpieczeństwa (militarnego) oraz współpracę w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego i współpracy administracyjnej państw członkowskich.

Kolejnym ważnym traktatem był też traktat amsterdamski z 1997 roku, który częściowo zmienił i jednocześnie rozszerzył wcześniejsze ustalenia z Maastricht. Pod koniec 2000 r. parafowano traktat nicejski reformujący instytucje unijne w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania po kolejnym rozszerzeniu UE. Na szczycie w Nicei proklamowano również Kartę Praw Podstawowych, mającą gwarantować prawa człowieka i swobody obywatelskie.

16 kwietnia 2003 roku przedstawiciele rządów 15 państw członkowskich i 10 kandydujących podpisali w Atenach traktat akcesyjny rozszerzający Unię. 1 maja 2004 roku nastąpiła czwarta fala, największe w historii rozszerzenie UE, wstąpiło do wspólnoty 10 krajów, czyli Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Malta oraz Cypr.

25 kwietnia 2005 roku Bułgaria i Rumunia podpisały traktat akcesyjny w Luksemburgu otwierający tym krajom drogę do wejścia do Unii Europejskiej 1 stycznia 2007 roku.

Obecnie zakończyła się ratyfikacja traktatu lizbońskiego, który wszedł w życie 1 grudnia 2009 r. Państwami oficjalnie kandydującymi są Chorwacja, Turcja oraz Macedonia, a wniosek akcesyjny złożyła Czarnogóra, Albania, Islandia i Serbia. Potencjalnymi kandydatami (SAA) są Bośnia i Hercegowina oraz Kosowo^[4].

[edytuj] Gospodarka Unii Europejskiej

 Osobne artykuły: Ekonomia Unii Europejskiej, Jednolity rynek.

Kraje Unii Europejskiej składającej się z 27 państw mają łącznie najwyższy na świecie produkt krajowy brutto. Pod względem dochodu na głowę mieszkańca kraje "starej" Unii są w światowej czołówce, niektóre regiony Europy, na przykład Bawaria czy Île-de-France, mają prawie dwukrotnie wyższy niż średni poziom z 27 państwami. 14 marca 2008 roku ekonomiści banku Goldman Sachs obliczyli, że gospodarka 15 państw strefy euro stała się największą gospodarką świata. Przyczyną jest osłabiający się dolar. W zeszłym roku PKB Stanów Zjednoczonych osiągnął ponad 13,84 bln dol., podczas gdy strefy euro prawie 8,85 bln euro. Przy kursie 1,5688 dol. za euro (według kursu z 14 marca), daje to ponad 13,88 bln dol. Euroland pobił więc USA o blisko 40 mld dol.

[edytuj] Europejski Obszar Gospodarczy

 Osobny artykuł: Europejski Obszar Gospodarczy.

Kraje Unii mają zintegrowane rynki z Islandią, Liechtensteinem i Norwegią w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W teorii integracji ekonomicznej^[5] zaznacza się, że kraje te osiągnęły pierwszy (strefa wolnego handlu) i trzeci stopień integracji (jednolity rynek), z pominięciem stopnia drugiego (unia celna). Islandia ostatnio wyraziła chęć wprowadzenia waluty euro^[6]- tak więc osiągnięto by czwarty stopień ciągle z pominięciem unii celnej. Szereg umów liberalizacyjnych zawarto także ze Szwajcarią w 1999 roku, weszły w życie w 2002.
Zobacz też: Państwa członkowskie Unii Europejskiej#Państwa nienależące do UE, ale będące stroną układów i porozumień z UE

[edytuj] Euro

 Osobny artykuł: Euro.

[edytuj] Utworzenie waluty euro

Decyzja o utworzeniu wspólnej waluty Unii Europejskiej została zapisana w traktacie z Maastricht. Jednak na skutek porażki Unii Monetarnej, zwanej popularnie "wężem walutowym", wprowadzenie wspólnej waluty zostało znacznie opóźnione. Dopiero utworzenie Europejskiego Banku Centralnego i systemu Eurosystem, będącego skutkiem traktatu amsterdamskiego, doprowadziło do faktycznego wdrożenia tej waluty.

Oficjalna konstrukcja znaku graficznego euro

[edytuj] Znak graficzny euro

O kształcie symbolu euro zadecydowała Komisja Europejska. Znak graficzny euro jest grecką literą ε (epsilon) przeciętą dwiema równoległymi liniami. Symbolizuje ona korzenie cywilizacji europejskiej, próby zintegrowania naszego kontynentu i zapewnienia stabilizacji wewnętrznej. Niektórzy dopatrują się również w symbolu euro wyzwania dla dolara amerykańskiego, dla którego charakterystyczną cechą są dwie pionowe linie.

[edytuj] Emisja euro

Banknoty euro są drukowane pod bezpośrednią kontrolą Europejskiego Banku Centralnego (w 12 różnych drukarniach) i mają jednolity wygląd we wszystkich krajach

Monety są produkowane przez mennice poszczególnych krajów. Monety mają jednakowy kształt, jednakowy materiał i jednakowy wygląd awersu.

 - Na awersach od 1 do 5 eurocentów przedstawiono Europę na mapie świata. Zaznaczono wszystkie kraje, również te, które nie należą do Unii.

 - Na awersach od 10 do 50 eurocentów przedstawiono poszczególne kraje członkowskie w pewnej odległości od siebie.

 - Na awersach monet o wartości 1 i 2 euro, kraje złączone są w jedną całość, co odzwierciedla dewizę Jedności w różnorodności.

Rewersy natomiast są inne w każdym z krajów, które decydują jakie symbole są tam zamieszczone.

Dystrybucją banknotów i monet zajmują się poszczególne banki centralne krajów strefy euro pod ścisłą kontrolą Europejskiego Banku Centralnego.

Banknoty euro

[edytuj] Euro w Polsce

 Osobny artykuł: Euro w Polsce.

Jak wynikało z informacji podanych przez ministerstwo finansów (8 lutego 2006), Polska miała być gotowa, aby wejść do strefy euro w 2009 r. Przyjmując za obowiązujący zaktualizowany program konwergencji Polska nie spełniła do 2008 roku wyznaczonych kryteriów – jednym z nich jest deficyt. Zgodnie z decyzją Eurostatu o klasyfikowaniu środków przekazywanych do OFE poza sektorem instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku przekroczył 3 proc. i wyniósł 3,7 proc.^{[potrzebne źródło]} PKB. Donald Tusk 10 września 2008 zapowiedział przyjęcie euro w Polsce w 2011 roku – jest to jednak bardzo mało prawdopodobne, sam okres ERM2 to dwa lata poprzedzony negocjacjami z Komisją Europejską^[7]. Obecne optymistyczne prognozy zakładają wprowadzenie w Polsce waluty Euro w 2012 roku.

Na mocy rozporządzenia ministra finansów z 15 kwietnia 2004 roku (Dz. U. nr 73 poz. 658) również w Polsce można używać euro do rozliczeń, w których jedną stroną jest konsument czy odbiorca usług – tzn. np. w sklepie czy u fryzjera.

[edytuj] Społeczeństwo Unii Europejskiej

Działania Unii mające bezpośrednie przełożenie na życie jej obywateli.

[edytuj] Obywatelstwo

Paszport unijny

 Osobny artykuł: Obywatelstwo Unii Europejskiej.

Obywatelem Unii Europejskiej jest każdy kto posiada obywatelstwo jednego z krajów członkowskich. Obywatelstwo UE nie zastępuje obywatelstwa krajowego a jedynie je uzupełnia. Traktatowo przyznane uprawnienia:
1. Prawo do swobodnego poruszania się i pobytu na obszarze państw członkowskich (art.18 TWE). Zobacz też: Swobodny przepływ osób
2. Czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach samorządowych i w wyborach do Parlamentu Europejskiego w państwie zamieszkania a nie obywatelstwa (art. 19 ust. 1 i ust.2 TWE).
3. Prawo petycji do Parlamentu Europejskiego (art. 21 i art. 194 TWE).
4. Prawo skargi do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (art. 21 i art. 195 TWE).
5. Ochrona dyplomatyczna i konsularna obywateli UE (art. 20 TWE).
6. Prawo nieskrępowanego dostępu do dokumentów Unii Europejskiej (art. 255 TWE).
7. Ubezpieczenia społeczne obywateli (art. 42 TWE).
8. Niepełnosprawny obywatel Unii Europejskiej (art. 13 TWE).
9. Inne prawa obywateli Unii Europejskiej.
Należeć do nich będą przede wszystkim regulacje zawarte w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Jest ona bowiem katalogiem podstawowych praw jednostki.

Europejska Stolica Kultury 2008

[edytuj] Kultura

Unia Europejska szanuje różnorodność kulturową krajów członkowskich. Wspiera się wymianę kulturową. Jednymi z ważniejszych projektów w tej dziedzinie są Europejskie miasta kultury. W Europie narodziła się sztuka i literatura, która wpłynęła na cały świat. Najwybitniejsi europejscy pisarze czytani są ciągle na całym świecie przez ludzi wykształconych, również autorzy polscy. W krajach Europy Zachodniej widoczne są wpływy kultur pozaeuropejskich. Spowodowane jest to imigracją Latynoamerykanów, Afrykanów i Azjatów do Europy. W Danii i Holandii na kulturę państwo przeznacza około 250 euro na głowę mieszkańca rocznie. Jest to jednocześnie najwyższy wskaźnik na świecie. Rok 2008 został uznany przez Parlament Europejski za Europejski Rok Dialogu Międzykulturowego^[8]. Komisja Europejska posiada własną telewizję- Europe by Satellite, dofinansuje Euronews (w zamian za zwiększenie informacji dotyczących działań Instytucji Unii). Działania Parlamentu Europejskiego dostępne są na EuroparlTV.

[edytuj] Nauka i edukacja w Unii Europejskiej

 Osobny artykuł: Polityka edukacyjna w Unii Europejskiej.

Unia Europejska pozostawia swoim członkom znaczną swobodę w kreowaniu polityki edukacyjnej. Nie ma tym samym jednolitego modelu europejskiej edukacji, utworzonego przez ponadnarodową władzę. Są tylko wspólne działania zaplanowane przez instytucje Unii, a realizowane w ramach programów wspartych środkami finansowymi przeznaczonymi do wykorzystania przez poszczególne państwa. Unia wspiera edukację i naukę w swoich krajach członkowskich poprzez:

• politykę uznawania świadectw szkolnych i dyplomowych
• politykę uznawania dla celów akademickich okresów nauki za granicą
• programy wspierające wymianę uczniów i studentów (np: Erasmus czy Socrates Comenius)
• programy wspierające wymianę nauczycieli
• działania ułatwiające przepływ środków finansowych związanych z kształceniem za granicą (stypendiów, pożyczek)
• działania wymuszające przyznawanie zniżek (np: środki transportu, muzea, biblioteki) dla wszystkich studentów bez względu na kraj uczenia się
• programy wspierające doszkalanie pracowników
• programy wspierające naukę języków obcych
  • szczególnie programy nauki języka kraju zamieszkania, jeżeli język obowiązujący jest inny niż język ojczysty
  • wsparcie dla kultywowania i podtrzymywania języków mniejszości narodowych i etnicznych
• wsparcie dla nowych technologii
• swobodę wyboru miejsca nauki
• swobodę podróżowania

Zobacz też: Proces boloński

[edytuj] Polska a Unia Europejska

[edytuj] Integracja i akces

 Osobny artykuł: Etapy integracji Polski z Unią Europejską.

Kraje, które stały się członkami Unii Europejskiej 1 maja 2004

Podpisanie przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego traktatu o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej

Polska do 1989 roku należała do konkurencyjnej w stosunku do EWG Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). Jeszcze przed jej rozwiązaniem, we wrześniu 1988 r., nawiązała stosunki dyplomatyczne ze Wspólnotami. 19 września 1989 roku podpisano umowę Polska-EWG.

26 lutego 1990 roku pierwszym ambasadorem Polski przy Komisji Wspólnot Europejskich został Jan Kułakowski. Nieco później, 25 maja 1990 r. Polska złożyła oficjalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji umowy o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi. Umowa taka, znana pod nazwą Układu Europejskiego, została podpisana 16 grudnia 1991 roku, a weszła w życie 1 lutego 1994 roku (część handlowa – 2 lata wcześniej).

W 1993 r. na szczycie Rady Europejskiej w Kopenhadze ustalono polityczno-ekonomiczne kryteria (kryteria kopenhaskie), jakie musiały spełnić państwa Europy Środkowo-Wschodniej, aby mogły ubiegać się o przystąpienie do Unii. Oficjalny wniosek o członkostwo Polska złożyła 8 kwietnia 1994 roku w Atenach.

8 sierpnia 1996 roku powołano Komitet Integracji Europejskiej. 28 stycznia 1997 roku uchwalono Narodową Strategię Integracji.

Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Luksemburgu w grudniu 1997 r. zapadła decyzja o podjęciu negocjacji członkowskich z sześcioma państwami: Polską, Węgrami, Czechami, Słowenią, Estonią i Cyprem – tzw. grupa luksemburska. Polska rozpoczęła negocjacje 31 marca 1998 roku. Negocjacje poprzedził tzw. screening czyli przegląd zgodności prawa wewnętrznego z prawem wspólnotowym.

Wszystkie sprawy związane z integracją Polski z UE koordynował utworzony w październiku 1996 r. Komitet Integracji Europejskiej. Negocjacje w imieniu rządu prowadził Pełnomocnik Rządu do spraw Negocjacji o Członkostwo Polski w Unii Europejskiej. Od marca 1998 r. był nim Jan Kułakowski. W październiku 2001 r. zastąpił go Jan Truszczyński. Na szczycie w Kopenhadze, zakończonym 13 grudnia 2002 r., ówczesny rząd Leszka Millera sfinalizował negocjacje. 16 kwietnia 2003 r. Polska podpisała traktat akcesyjny. Referendum w sprawie członkostwa odbyło się w dniach 7-8 czerwca 2003. W jego wyniku Polska, razem z pozostałymi dziewięcioma innymi krajami, wstąpiła do Unii 1 maja 2004 roku.

[edytuj] Członkostwo

 Osobny artykuł: Polska w Unii Europejskiej.

Polska jest jednym z najludniejszych i największych krajów Unii: zajmuje 6. miejsce pod obydwoma tymi względami.

Polski kapitał posiada kilka dużych w tym rejonie Europy koncernów, tzn. PKN Orlen, który posiada swoje stacje w Niemczech i na Litwie, Polsat, inwestujący także na Litwie, Grupa ITI. Polska ma jeszcze nieco słabo rozwiniętą sieć drogową, trzy pierwsze autostrady mają być gotowe w pełni dopiero około 2013 roku (główne odcinki w 2010 roku), ich budowa przez firmy prywatne jest finansowana częściowo przez Unię Europejską: odcinek autostrady A2 o długości 103 km od Strykowa do Konina został wybudowany w 82% za pieniądze unijne przy ogólnym koszcie 354 mln euro netto^[9], odcinek A4 od Krzywej do Wrocławia o długości 94 kilometrów został wybudowany w 75% za pieniądze unijne przy ogólnym koszcie 175 milionów euro^[10]. W najbliższych latach Polska ma dostać około 4,5 mld euro na modernizację kolei.

W najbliższych latach Polska ma być największym kwotowo odbiorcą unijnych dotacji spośród nowo przyjętych. Polska dostaje z europejskich funduszy więcej pieniędzy niż wpłaca do budżetu Unii. Łącznie od 2007 roku będzie miała do wykorzystania około 60 miliardów euro, czyli około 212 miliardów złotych, to jest więcej niż roczne wydatki budżetowe w ostatnich latach.

Budowana częściowo za dotacje unijne Autostrada A2

Polska ma jeden z najwyższych wzrostów gospodarczych w Europie. Obecnie Polska jest pod względem wzrostu PKB na poziomie Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch z początku lat 80., a Hiszpanii z początku lat 90. Szczególnie atrakcyjną dziedziną polskiej gospodarki może być turystyka, z uwagi na naturalność polskiego krajobrazu i niskie uprzemysłowienie rejonów turystycznych oraz zabytki: stare miasta, jak Kraków, Poznań, Lublin, Gdańsk, Warszawa czy Wrocław. Ruch turystyczny znacznie ułatwiło otwarcie polskich granic na mocy Układu z Schengen 21 grudnia 2007. Powstają także nowe zakłady przemysłowe: przemysłu spożywczego oraz wysokich technologii (pod Wrocławiem jedna z największych w Europie fabryk monitorów ciekłokrystalicznych mająca produkować rocznie docelowo 11 milionów telewizorów i monitorów^[11]). W Łodzi powstała fabryka komputerów Dell, która ma zapewnić pośrednio nawet 12 tysięcy miejsc pracy; koszt tej inwestycji to około 150 milionów euro: jest to jedna z największych tego typu inwestycji w tej części Europy. Polski producent samochodów FSO produkuje około 130 tys. samochodów rocznie, łącznie w Polsce FSO, Volkswagen i Opel produkują około 500 tys. samochodów rocznie, na mniejszą skalę produkuje się luksusowy samochód marki Leopard. Stocznia Gdańska jest jedną z największych w Europie.

Otwarcie kilku unijnych rynków pracy dla Polaków przyczyniło się też do spadku bezrobocia, które w niektórych powiatach sięga 30-40%^{[potrzebne źródło]}, chociaż w dalszej perspektywie może się przyczynić do spadku liczby ludności i wpływów podatkowych. Zmniejsza to kwoty wypłacanych bezrobotnym zasiłków. Obliczono, że Polacy pracujący za granicą przysłali do Polski około 22 miliardów złotych, przyczyniając się do 1,5% wzrostu gospodarczego.^{[potrzebne źródło]} Z programów unijnych finansowane są szkolenia dla polskich bezrobotnych: na przykład kursy obsługi komputera czy języków obcych. Rolnicy zobowiązani są sprostać wyższym normom jakościowym, a rybacy mają narzucone kwoty połowowe ze względu na ochronę mórz. Młodzi ludzie zdecydowanie łatwiej mogą podejmować studia wyższe w krajach Unii, ze względu na niższe opłaty za studia dla obywateli Unii.

Obawy budzi możliwość wykupu taniej polskiej ziemi przez Niemców. W Hiszpanii i Portugalii w wielu nadmorskich miejscowościach mieszka mnóstwo Niemców na emeryturze, czasem prawie tyle samo, ile ludności miejscowej. Zostawiają oni tam jednak bardzo dużo pieniędzy. Po prawdopodobnym wprowadzeniu euro Polska będzie miała prawo na monetach umieścić podobizny znanych Polaków, które będą krążyć na terytorium wszystkich krajów strefy euro.

Do Polski trafiło ponad 29,5 mld euro z budżetu UE. W tym czasie nasze składki przekazane do Unii wyniosły 13,4 mld euro^[12]. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego szacuje, że dzięki funduszom unijnym tempo wzrostu PKB w ostatnich latach było wyższe o 0,6–0,9 pkt proc., niż gdybyśmy do Unii nie weszli. Z danych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej wynika, że w 2003 roku PKB Polski wynosił 43 proc. średniej unijnej, a w 2008 roku już 51 proc.

Polska wieś to największy beneficjent obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Od 2004 roku bezpośrednio lub pośrednio korzyści z funduszy unijnych odniosło ok. 100 tys. przedsiębiorców. Z samych dotacji unijnych skorzystało ok. 25 tys. podmiotów gospodarczych. Do największych beneficjentów obecności Polski w Unii Europejskiej należą też samorządy. Jak wskazują dane MRR, 38,5 proc. inwestycji, które uzyskały współfinansowanie ze środków unijnych na lata 2004–2006, było realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Z szacunków wynika, że stanowi to nawet 1/3 wszystkich wydatków inwestycyjnych samorządów w ostatnich latach^[13].

[edytuj] Krytyka Unii Europejskiej

 Osobny artykuł: Eurosceptycyzm.

Unia Europejska jest przez swoich przeciwników krytykowana m.in. za przerost biurokracji oraz, według nich, nieprzemyślane decyzje.

Unii Europejskiej sprzeciwiają się głównie konserwatyści, konserwatywni liberałowie, liberałowie i libertarianie, oraz nacjonaliści^{[potrzebne źródło]}. Do głównych argumentów owych grup należą m.in. zbyt wysokie podatki, antychrześcijaństwo, narastający socjalizm oraz biurokracja. Niektóre stronnictwa uważają, że Unia Europejska dąży do stworzenia państwa (np. federalnego), a to z kolei doprowadzi do utraty suwerenności obecnych państw członkowskich.

Przeciwnikami Unii Europejskiej są także komuniści i przedstawiciele środowisk radykalnie lewicowych argumentujący^{[potrzebne źródło]}, iż ta organizacja próbuje budować zachodnioeuropejski imperializm i nierówno traktuje wszystkie państwa członkowskie, a także kraje tzw. Starej Unii chcą podporządkować sobie nowe kraje członkowskie.

Eurosceptykami są również niektórzy antyglobaliści, gdyż uważają, iż stworzenie Unii Europejskiej jest pierwszym krokiem ku utworzeniu Rządu Światowego^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Zobacz też

Hasła związane z integracją państw:

• Rząd Światowy
• Ponadnarodowość
• Nowy porządek świata

Procesy zachodzące wokół integracji europejskiej:

• Europeizacja – silny wpływ kultury europejskiej na sąsiednie regiony
• Unionizacja – silny wpływ Unii Europejskiej na proces demokratyzacji i stabilizacji (politycznej i gospodarczej) w sąsiednich regionach (Bałkany, Basen Morza Śródziemnego, kraje byłego ZSRR)
• Eurosfera – teoria stosunków międzynarodowych, nazywana też Imperium Europejskie, stworzona przez m.in.: Marka Leonarda, Jana Zielonkę, Roberta Coopera, José Barroso; obszary zainteresowań państw europejskich, a przez to UE (państwa AKP, Polityka Sąsiedztwa, Unia Śródziemnomorska, Wschodnie Partnerstwo, Bliski Wschód, obecne kolonie państw członkowskich) staną się obszarem, na który Unia Europejska wywrze największy wpływ; porównywalne z unionizacją; porównaj z Unia Europejska jako potencjalne supermocarstwo XXI wieku
• Wiek Europy – w teoriach stosunków międzynarodowych wiek XXI wiekiem dominacji Unii Europejskiej i stworzenia nowej jakości światowych stosunków międzypaństwowych
• Pax Europea – długi okres pokoju, stabilizacji, dobrobytu i rozwoju jaki istnieje miedzy państwami zachodniej i północnej Europy (włączając Grecję i Turcję) dzięki zastąpieniu rywalizacji- współpracą w ramach UE; najdłuższy okres bez wojen w Europie od czasów Pax Romana

Inne ugrupowania integracyjne:
Wszystkie podane organizacje są przykładem współpracy międzyrządowej. Ewenement Unii polega na włączeniu współpracy ponadnarodowej:

• Rada Europy – pierwsza organizacja integracyjna
• Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu – "alternatywa" dla UE, integracja tylko ekonomiczna
• Środkowoeuropejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu – środkowoeuropejska "wersja" EFTY, z tym, że członkowie CEFTY za główny cel wyznaczyli sobie członkostwo w UE
• Unia Afrykańska
• Unia Narodów Południowoamerykańskich – wzorowana na Unii Europejskiej

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach:

 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Definicja słownikowa  w Wikisłowniku
 Cytaty  w Wikicytatach
 Wiadomości  na Wikinews

• Oficjalna strona Unii Europejskiej – wszystkie oficjalne języki UE
• EuroparlTV – oficjalna strona telewizji Parlamentu Europejskiego – wszystkie oficjalne języki UE
• Strona Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej (pol. • ang.)
• Euroszansa (pol.)
• EU Business (ang.)
• European Union @ United Nations (ang. • hiszp. • fr.)
• EU Tube – oficjalny profil YouTube (ang. • fr. • niem.)
• Parlament Europejski – oficjalny profil YouTube (ang.)
• Przegląd prasy: euro|topics informuje o politycznych, kulturalnych i społecznych debatach z 28 państw (UE oraz Szwajcarii)

p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Republika Chińska • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy

p • d • e Państwa G7 + Rosja Francja • Japonia • Kanada • Niemcy • Rosja • Stany Zjednoczone • Wielka Brytania • Włochy • Unia Europejska (dodatkowa reprezentacja)

p • d • e Rada Europy Państwa członkowskie Albania • Andora • Armenia • Austria • Azerbejdżan • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Gruzja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Kandydaci Białoruś Obserwatorzy Izrael • Japonia • Kanada • Meksyk • Stany Zjednoczone • Stolica Apostolska

p • d • e Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) Państwa członkowskie Australia • Austria • Belgia • Czechy • Dania • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Japonia • Kanada • Korea Południowa • Luksemburg • Meksyk • Niemcy • Norwegia • Nowa Zelandia • Polska • Portugalia • Słowacja • Stany Zjednoczone • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy • Wspólnota Europejska Kandydaci Chile • Estonia • Izrael • Rosja • Słowenia Obserwatorzy Tajwan Współpracujący Brazylia • Chiny • Indie • Indonezja • Republika Południowej Afryki

p • d • e Rada Państw Morza Bałtyckiego Członkowie  Dania •  Estonia •  Finlandia •  Islandia •  Litwa •  Łotwa •  Niemcy •  Norwegia •  Polska •  Rosja •  Szwecja Obserwatorzy Belgia • Francja • Hiszpania • Holandia • Komisja Europejska • Rumunia • Słowacja • Stany Zjednoczone • Ukraina • Wielka Brytania • Włochy